Riverview Point ကြန္ဒို အထူးအေရာင္းပြဲေတာ္
×

လိပ္ေခါင္းဆိုတာ လူေတြကို စိတ္ဒုကၡေပးတဲ့ ေရာဂါေတြထဲက တစ္ခုျဖစ္တယ္။

ကမာၻေပၚမွာ က်ား၊ မ၊ အသက္အရြယ္မေရြး ဒီေရာဂါျဖစ္ႏိုင္တယ္။ အထူးသျဖင့္ အသက္ ၄၅-၆၅ အတြင္း အသက္ႀကီးသူေတြမွာ အဓိကျဖစ္ၾကပါတယ္။
လိပ္ေခါင္းဆိုတာ စအိုေသြးေၾကာေရာင္ရမ္းရာက ျဖစ္လာတဲ့ ေရာဂါပါ။

လိပ္ေခါင္းျဖစ္ေစတဲ့ ေနာက္ခံအေၾကာင္းရင္း မ်ားစြာရွိပါတယ္။ အစားအေသာက္၊ အေနအထိုင္၊ အလုပ္အကိုင္ေတြနဲ႕ ဆက္စပ္မႈရွိတယ္။

အမွ်င္ဓာတ္ပါတဲ့ အသီးအႏွံ အစားနည္းသူ၊ ဝမ္းခ်ဳပ္လြယ္သူ၊ အဆီအဆိမ့္ အစားမ်ားသူေတြမွာလည္း ျဖစ္ၾကတယ္။

အထိုင္မ်ားသူ၊ ဝမ္းသြားခ်ိန္ၾကာသူ၊ အေလးအပင္မသူ၊ လႈပ္ရွားမႈနည္းသူေတြမွာ အျဖစ္မ်ားတယ္။

အဝလြန္သူ၊ နာတာရွည္ ဝမ္းခ်ဳပ္သူေတြမွာ အဓိကေတြ႕ရတယ္။

ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေတြမွာ ပိုေတြ႕ရတယ္။

ေဂးေတြမွာလည္း ဒီေရာဂါနဲ႕မကင္းပါ။

အသည္းေ႐ာဂါေတြက စအိုေသြးျပန္ေၾကာေတြကို ဖိအားသက္ေရာက္ေစလို႕ လိပ္ေခါင္းပိုျဖစ္ႏိုင္တယ္။

ႏွာေခ်၊ေခ်ာင္းဆိုး၊ ဝမ္းညႇစ္လိုက္တာေတြက ဗိုက္ဖိအားမ်ားၿပီး စအိုေသြးေၾကာေတြကို ဖိထားသလိုျဖစ္တယ္။

ၾကာလာေတာ့ လိပ္ေခါင္းျဖစ္လာတယ္။ အေနာက္ႏိုင္ငံေတြမွာ လူဦးေရရဲ႕ ၅% နီးပါးဟာ ဒီေဝဒနာ ခံစားရသတဲ့။

လိပ္ေခါင္းဆိုတာ စအိုကေန အျပင္ျပဴထြက္ က်လာတဲ့ ေသြးျပန္ေၾကာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။

စအိုဆိုတာ မစင္အညစ္အေၾကးစြန္႕ရာ ေနာက္ဆံုး အစိတ္အပိုင္း ျဖစ္ပါတယ္။

အူမႀကီးရဲ႕ ေအာက္ဆံုးအပိုင္းလည္း ျဖစ္တယ္။

စအိုဆိုတာ ၂ လက္မေလာက္ ရွည္တဲ့ က်ံဳ႕ႏိုင္ဆန္႔ႏိုင္တဲ့ ႂကြက္သားႁပြန္တစ္ခု ျဖစ္တယ္။

စအိုေသြးေၾကာေတြက မ်ားတယ္။ ဒီေသြးေၾကာေတြကို အစာေဟာင္းအိမ္ (rectum) နဲ႕ ဆက္သြယ္ထားပါတယ္။

ဒီေသြးေၾကာေတြမွာ ေသြးအိုင္ၿပီး ေဖာင္းလာ၊ ေရာင္လာရာကေန လိပ္ေခါင္းဆိုတာ ျဖစ္လာတယ္။

လိပ္ေခါင္းမွာ အျပင္လိပ္နဲ႕ အတြင္းလိပ္ဆိုၿပီး ရွိတယ္။ ေဆးပညာက ခြဲျခားထားတဲ့ လိပ္ေခါင္းနဲ႕ သာမန္လူေတြ နားလည္ထားတဲ့ လိပ္ေခါင္းမတူပါ။ 
ေဆးပညာအရ အျပင္လိပ္နဲ႕ အတြင္းလိပ္ကို စအိုမွာရွိတဲ့ dentate line နဲ႕ ခြဲျခားသတ္မွတ္လိုက္တယ္။

dentate line အမွတ္ရဲ႕အေပၚ (သံုးပံုႏွစ္ပံု) မွာရွိရင္ အတြငိးလိပ္၊ အမွတ္ရဲ႕ ေအာက္ဖက္ (သံုးပံုတစ္ပံု) မွာရွိရင္ အျပင္လိပ္လို႕ သတ္မွတ္ထားတယ္။

လူအမ်ားနားလည္တာက အျပင္ကို စူထြက္လာတဲ့ လိပ္ေခါင္းကိုသာ အျပင္လိပ္လို႕ထင္ၾကတာ ျဖစ္တယ္။

တကယ္က လိပ္ေခါင္း အဆငိ့သတ္မွတ္ခ်က္သာ ျဖစ္ပါတယ္။

၁၉၈၅ ခုႏွစ္ကစၿပီး လိပ္ေခါင္းကို အဆင့္ေလးဆင့္ ခြဲျခားလိုက္တယ္။

အဆင့္တစ္ လိပ္ေခါင္း(Grade 1)
စအိုတြင္းေသြးေၾကာ ေဖာင္းမယ္၊ တခ်ိဳ႕မွာ ေသြးစပါေပမယ့္ တခ်ိဳ႔က ဘာလကၡဏာမွ မျပေသးဘူး။

အဆင့္ႏွစ္ လိပ္ေခါင္း(Grade 2)
ဝမ္းသြားတဲ့အခါ လိပ္ေခါင္းက အျပင္ကို စူထြက္လာတယ္။ ၿပီးရင္ သူ႔ဘာသာ ျပန္ဝင္သြားတယ္။

အဆင့္သံုး လိပ္ေခါင္း(Grade 3)
ဝမ္းသြားခ်ိန္မွာ လိပ္ေခါင္း ထြက္လာတယ္။ ဒီအဆင့္မွာ လိပ္ေခါင္းကို လက္နဲ႕ ျပန္ထည့္လို႕ ရေသးတယ္။

အဆင့္ေလး လိပ္ေခါင္း(Grade 4)
ေနာက္ဆံုးအဆင့္ ျဖစ္ပါတယ္။ အျပင္ထြက္ေနတဲ့ လိပ္ေခါင္းဟာ ျပန္သြင္းလို႕ မရေတာ့ဘူး။

စအိုုက အျပင္ထြက္လာတဲ့ လိပ္ေခါင္းကို အဆင့္ (၂) ေနာက္ပိုင္းမွ ေတြ႕ျမင္ရတယ္။ လူအမ်ားသိတဲ့ အျပင္လိပ္က အဆင့္ သံုး နဲ႔ ေလးကို ဆိုလိုတာျဖစ္ပါတယ္။

လိပ္ေခါင္းရဲ႕ အဓိကလကၡဏာ (၅) ခုရွိတယ္။ ဝမ္းသြားတိုင္း ေသြးယိုတာ၊ ယားယံတတ္တာ၊ စအိုေနရာ နာက်င္ၿပီး အေနရခက္တာ၊ ေအာက္ခံစိုတာနဲ႕ အဖုအက်ိတ္ ထြက္လာတာ ျဖစ္ပါတယ္။

လိပ္ေခါင္းရဲ႕ ကနဦးလကၡဏာက ဝမ္းသြားၿပီးတဲ့အခါ ေသြးစေလးေတြ စမ္းမိတာျဖစ္ပါတယ္။ ထြက္တဲ့ေသြးက ခပ္ရဲရဲျဖစ္ပါတယ္။ ၾကာလာတာနဲ႕ ေရာင္တာ၊ ယားတာ၊ နာတာ၊ ရဲတာ၊ အက်ိအခၽြဲထြက္တာေတြ ျဖစ္လာတယ္။

တျဖည္းျဖည္း ပိုဆိုးလာတဲ့အဆင့္မွ စအိုကေန လိပ္ေခါင္းထြက္တာကို စမ္းသပ္မိတယ္။ အျပင္ထြကိတဲ့ လိပ္ေခါင္းဟာ ၾကာတဲ့အခါ လိမ္ၿပီး ေသြးမေလွ်ာက္ေတာ့ဘူး။ အရမ္းနာလာတယ္။

နာက်င္မႈဟာ ပထမ ၂ ရက္အတြင္း အဆိုးဆံုးျဖစ္ၿပီး တစ္ပတ္အတြင္း ျဖည္းျဖည္းခ်င္း ျပန္ေကာင္းလာတယ္။

ေနာက္ျဖစ္ႏိုင္ေခ် တစ္ခုက ေသြးခဲပိတ္တာျဖစ္တယ္။ ဒီအဆင့္မွာ ေသခ်ာေပါက္ ကုဖို႕ လိုပါတယ္။


လိပ္ေခါင္း ကုသနည္း

လိပ္ေခါင္း ကုသနည္း အမ်ိဳးမ်ိဳးွရွိတယ္။ ေရာဂါကို ကုသနည္းေတြထဲမွာ သားေရကြင္းပစ္ ကုသနည္း (rubber band ligation)ကို အမ်ားဆံုး သံုးပါတယ္။

လိပ္ေခါင္းအေျခကို ညႇပ္ၿပီး သားေရနဲ႔ ခ်ည္ပစ္ရတာ ျဖစ္ပါတယ္။

အဆင့္တစ္ ၊အဆင့္ႏွစ္နဲ႕ အဆင့္သံုး လိပ္ေခါင္းေတြမွာ သံုးႏိုင္တယ္။

တျခားနည္းေတြလည္း ရွိတယ္။ လိပ္ေခါင္းထဲကို အသားရံႈ႕ေဆး (phenol) ထိုးထည့္ေပးတဲ့နည္း၊ အပူ၊ လွ်ပ္စစ္ စတာေတြသံုးၿပီး လိပ္ေခါင္းတစ္ရႈးေတြ ပ်က္ဆီးေစတဲ့နည္း စသည္ျဖင့္ အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။

အဆင့္ေလး (ေနာက္ဆံုးအဆင့္) လိပ္ေခါင္းအတြက္ ခြဲစိတ္နည္းကေတာ့ အေကာင္းဆံုးျဖစ္ပါတယ္။

လကၡဏာေတြကို သက္သာေစဖို႕ လိမ္းေဆးေတြက အသံုးဝင္တယ္။

လကၡဏာကို ယာယီ သက္သာေစတယ္။ ေရွ႕ဆံုးႏွစ္ဆင့္ အတြက္ လိမ္းေဆး၊ ေသာက္ေဆး၊ စအိုထည့္ေဆး အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။

lignocaine ပါတဲ့ လိမ္းေဆးေတြကို အခ်ိန္တို လိမ္းေပးတဲ့အခါ နာက်င္မႈကို သက္သာေစတယ္။ ဒါေပမယ့္ တပတ္ထက္ ပိုၾကာေအာင္လိမ္းရင္ အေရျပား ပိုမိုယားယံတတ္တယ္။

စတီးရြိဳက္ပါတဲ့ လိမ္းေဆးေတြကလည္း ေကာင္းတယ္။ နာက်င္ယားယံမႈကို သိသိသာသာ ေပ်ာက္ကင္းေစတယ္။ ဒါေပယ့္ ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳး ရွိတယ္။ ဆရာဝန္ၫႊန္ၾကားမႈ မရွိပဲ ႏွစ္ပတ္ထက္ ပိုမသံုးသငိ့ဘူး။

petroleum jelly , zinc oxide လိမ္းေဆးေတြက လိပ္ေခါင္းအေရျပားကို ကာကြယ္ေပးတယ္။ အကိုက္အခဲ ေပ်ာက္ေဆးေတြလည္း လိုအပ္ရင္ အသံုးျပဳႏိုင္တယ္။

ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ လိပ္ေခါင္းေရာဂါ အမ်ားစုဟာ ကေလးေမြးၿပီးတာနဲ႕ ေပ်ာက္ကင္း သက္သာႏိုင္ပါတယ္။

ထပ္မျဖစ္ေအာင္ ဘယ္လိုကာကြယ္မလဲ
ကာကြယ္ဖို႕ အေနအထိုင္၊ အစားအေသာက္ ဆင္ျခင္ရမယ္။ တကယ္ေတာ့ ဝမ္းမညႇစ္ရေအာင္နဲ႕ ဝမ္းဗိုက္ဖိအား နည္းေအာင္ လုပ္ရတဲ့သေဘာပဲ။

၁။ အမွ်င္ပါတာ မ်ားမ်ားစားသင့္တယ္။ အမွ်င္အားျဖည့္ေဆး ေတြထဲမွာ ispaghula, methylcellulose , sterculia စတာေတြက ေကာင္းတယ္။ အသီးအႏွံ၊ ဟင္းသီးဟင္းရြက္၊ ဆန္လံုးညိဳ၊ေကြကာ၊ ေပါင္မုန္႔ စားပါ။ သစ္သီးေဖ်ာ္ရည္ ေသာက္ပါ။ ကိတ္မုန္႕၊ဘီစကြတ္ စတာေတြ ေလွ်ာ့စားပါ။

၂။ ေရမ်ားမ်ား ေသာက္ပါ။ တစ္ရက္ကို အနည္းဆံုး ၂-လီတာ ဝင္ေအာင္ ေသာက္ပါ။ ေကာ္ဖီ၊ လက္ဖက္ရည္၊ အရက္၊ ဘီယာ၊ ဝိုင္ စတာေတြက ေရဓာတ္ကို ဆံုးရံႈးေစတယ္။ ဝမ္းမာေစမယ္။

၃။ အဆီမ်ားတဲ့၊ နီတဲ့အသား (အမဲသား၊ ဝက္သား၊ ဆိတ္သား) ေတြက ဝမ္းခ်ဳပ္ေစလို႔ ေလွ်ာ့စားပါ။

၄။ ေလ့က်င့္ခန္း ပံုမွန္လုပ္ပါ။ လမ္းေလွ်ာက္၊ စက္ဘီးစီး၊ ေျပးတာမ်ိဳး ေန႕စဥ္လုပ္ပါ။ ေရကူးျခင္းက လိပ္ေခါင္းအတြက္ အေကာင္းဆံုး ေလ့က်င့္ခန္း ျဖစ္ပါတယ္။

၅။ ပိုအေရးႀကီးတာက ဝမ္းသြားခ်င္စိတ္ ရွိတာနဲ႕ သြားလိုက္ပါ။ ေအာင့္မထားပါနဲ႕။ ဝမ္းမာလာရင္ ဝမ္းသြားရခက္မယ္။ လိပ္ေခါင္းျပန္ျဖစ္တတ္တယ္။

၆။ ေဆာင့္ေၾကာင့္ ထိုင္တာမ်ိဳးတတ္ႏိုင္သမွ် ေရွာင္ပါ။ ေခြးေျခခံုေနာက္မွီ မပါတဲ့ ခံုမ်ိဳးနဲ႔ မထိုင္ပါနဲ႔။ ကြန္ျပဴတာသမား အထူးသတိထားပါ။ နာရီဝက္တစ္ခါ မတ္တပ္ရပ္ၿပီး လႈပ္ရွားမႈတစ္ခုခု လုပ္ပါ။

Sitz bath ေရေႏြးနဲ႕တင္ပါးထိုင္နည္း

လိပ္ေခါင္းအတြက္ ဒီေရေႏြးထိုင္နည္းက အင္မတန္ အသံုးဝင္တယ္။ လကၡဏာေတြ သက္သာေစတယ္။ Sitz bathဆိုတာ ဂ်ာမန္စကား sitzbad ဆိုတာကလာတယ္။ ေရထဲ ထိုင္တာကိုေျပာတာ ျဖစ္တယ္။

တခ်ိဳ႔က hip bath လို႔လည္း ေခၚတယ္။ ဒီနည္းက စအိုနဲ႕ ခႏၶာကိုယ္ ေအာက္ပိုင္း အေနရခက္၊ နာက်င္တဲ့ ေရာဂါေဝဒနာေတြမွာ အသံုးဝင္တယ္။ 

လိပ္ေခါင္းတင္မက စအိုနာ၊ ဂရင္ဂ်ီနာ၊ အူလမ္းေၾကာင္းေရာဂါ၊ သားအိမ္ေရာဂါ၊ ေမြးလမ္း ျပန္ခ်ဳပ္ၿပီးတဲ့အခါ၊ ဆီးက်ိတ္၊ ဆီးအိတ္နဲ႕ ေမြးလမ္းပိုးဝင္တဲ့ အခါမ်ိဳးမွာပါ သံုးေသးတယ္။

အာနိသင္က ျဖစ္တဲ့ေနရာကို သန္႕ရွင္းေစဖို႕နဲ႕ ေသြးေလလႈပ္ရွားမႈ ေကာင္းေစဖို႕ ျဖစ္ပါတယ္။

sitz bath ေရေႏြးထိုင္ဖို႕ သိပ္မခက္ပါ။ တင္ပါးထိုင္လို႕ ရတဲ့အရြယ္ ေရဇလံု၊ ပလတ္စတစ္ ေဘဇင္တစ္ခု လိုပါတယ္။

ေရခ်ိဳးဇလံုထဲကို တင္ပါးနစ္ရံုျဖညိ့ၿပီး မိနစ္အနည္းငယ္ၾကာ ထိုင္ရတာျဖစ္တယ္။

ေရွးဦးစြာ ဇလံုထဲကို အပူခ်ိန္ 43 ဒီဂရီ စင္တီဂရိတ္ရွိတဲ့ ေရေႏြးကို အျမင့္ ၄ လက္မ ေရာက္ေအာင္ျဖည့္ပါ။ ၿပီးရင္ မုန္႕ဖုတ္ဆိုဒါ (သို႕) ဆားခါး (သို႕) ဗနီဂါ စတာေတြ ထည့္ေရာေပးရတယ္။

အလြယ္ဆံုးနည္းက အိမ္သံုးဆား ခပ္ပါ။ ၿပီးရင္ ၁၅မိနစ္ၾကာ ထိုင္ပါ။ သို႕မဟုတိ ေရေႏြး ေအးသြားသည္ထိ ထိုင္ပါ။ အလုပ္ရႈပ္သက္သာဖို႕ သန္႔တဲ့ အဝတ္စကို ေရေႏြးစိမ္ၿပီး သံုးႏိုင္တယ္။

ေမြးလမ္း မိႈပိုးဝင္ရင္ ေရေႏြးထဲ ဆားနဲ႕ဗီနီဂါ ဆတူေရာၿပီး သံုးသငိ့တယ္။ sitz bath မွာ သံုးတဲ့ေရက ေရပူ၊ ေရေအး ႀကိဳက္ႏွစ္သက္ရာ သံုးလို႔ရတယ္။

ဆီး၊ ဝမ္း မထိန္းႏိုင္တာ၊ ဝမ္းခ်ဳပ္တာ၊ ေမြးလမ္း ပိုးဝင္တဲ့အခါ ေရေအးကိုသာ သံုးသငိ့တယ္။ စအိုနဲ႕ဆိုင္တဲ့ ေရာဂါေတြမွာ ေရပူကိုသာ သံုးပါ။

လိပ္ေခါင္း လူနာေတြအတြက္  ၾကက္သီးေႏြးေရကသာ အသင့္ေတာ္ဆံုး ျဖစ္ပါတယ္။

Credit: ေဒါက္တာ ေအးမင္းထူး

ဤစာဖတ္သူမ်ားအားလံုးက်န္းမာခ်မ္းသာၾကပါေစလို႔ေ႐ႊခ်စ္သူမွဆုေတာင္းေမတၱာပို႔သေပးပါတယ္။

မွ်ေဝေပးျခင္းဟာလည္းေမတၱာတစ္မ်ိဳးပဲမို႔ မွ်ေဝေပးပါေနာ္...
 
 
အသစ္တင္တိုင္း Email ပို႔ေပးပါမည္။
သင္၏ Email ကို ေအာက္တြင္ ျဖည့္စြက္၍ Submit လုပ္ပါ။
 
 
Top